
2018-11-06
Tworzywa sztuczne są wartościowym zasobem. A mimo to większość odpadów plastikowych jest dziś spalana. Jednak dzięki odpowiedniej wiedzy na temat różnych rodzajów i właściwości plastików, jesteśmy w stanie odzyskiwać znacznie więcej niż obecnie. Obieg zamknięty tworzyw sztucznych jest możliwy, należy jednak zdać sobie sprawę, jakie wyzwania stoją przed recyklingiem odpadów plastikowych.
Określenie „tworzywa sztuczne” obejmuje wiele różnych materiałów składających się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i niewystępujących w naturze). W czasie recyklingu odpadów z plastiku zachodzi proces topnienia, którego celem jest wytworzenie regranulatu wykorzystywanego ponownie w produkcji. Kluczowe znaczenie ma tu temperatura topnienia, często inna dla różnych materiałów. Z powodu braku wiedzy na temat właściwości i parametrów plastików, w czasie produkcji łączone są różne rodzaje tworzyw, co finalnie ma wpływ na ich recykling. Na przykład, gdy w czasie topnienia jedno z tworzyw będzie miało niższy parametr topnienia od innych – spali się zanieczyszczając całość plastiku i uniemożliwi ponowne wykorzystanie wszystkich materiałów. Właśnie z powodu częstego mieszania różnego rodzaju tworzyw w jednym produkcie, w większości przypadków odpady plastikowe przeznaczane są na odzysk energetyczny, co jest ogromnym marnotrawstwem zasobów. Aby tworzywa mogły jak najdłużej pozostać w obiegu, kluczowy jest dobór materiałów już na etapie projektowania produktów oraz późniejsza odpowiednia separacja, sortowanie i zbiórka.
Często okazuje się, że użycie surowców pierwotnych w produkcji jest tańsze niż tych pochodzących z recyklingu. Oczywiście wartość tych drugich dla środowiska i zrównoważonego rozwoju jest bezdyskusyjna. Jednak koniecznie należy podkreślać wśród interesariuszy, jak ważne jest ponowne wykorzystywanie materiałów. Ważna jest też świadomość, że aby tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu mogły być postrzegane jako surowiec na rynku, niezbędny jest ich stabilny i stały dostęp. W Stena Nordic Recycling Center opracowaliśmy zupełnie nowe procesy, które pozwalają odzyskać jeszcze większą ilość tworzyw sztucznych, a tym samym zwiększyć dostępność materiału z recyklingu na rynku. W jednym z tych procesów odzyskujemy tworzywa miękkie (LDPE), wytwarzając z nich pellety, które można wykorzystać do produkcji worków plastikowych np. na śmieci. W drugim procesie odzyskujemy tworzywa stosowane w elektronice, co w czasach zaawansowanej cyfryzacji jest jednym z najistotniejszych przedsięwzięć.
Często się zdarza, że przy projektowaniu różnych produktów z tworzyw sztucznych jest łączy się materiały w sposób, który sprawia, że trudno oddzielić poszczególne elementy, a tym samym nie jest możliwy ich recykling. Dotyczy to na przykład mieszania różnych rodzajów tworzyw sztucznych albo stosowania materiałów takich, jak klej lub metalowe śruby. Aby temu zapobiec, warto uwzględnić cały cykl produktu (ekoprojektowanie) jeszcze przy desce kreślarskiej. Dzięki temu łatwiej będzie w przyszłości rozmontować produkt bez ryzyka, że do recyklingu trafią resztki innego materiału. Wymaga to jednak wiedzy z dziedziny materiałoznawstwa.
Tworzywo sztuczne to złożony materiał, w którym każdy rodzaj ma różne właściwości wpływające na jego kolor, kształt, strukturę i temperaturę topnienia. Dlatego ważne jest ich prawidłowe sortowanie u źródła, aby zachować je w jak najczystszej formie i umożliwić ich recykling. Aby to przenieść na grunt firmy, konieczna jest całościowa analiza systemu gospodarowania odpadami, która nie tylko pozwala na wydzielenie nowych frakcji do przetworzenia, ale często pomaga opracować bardzo efektywne działania. Główne korzyści to między innymi redukcja zużycia energii maszyn i produkowanego CO2, optymalizacja logistyki wewnętrznej i zewnętrznej oraz poprawa bezpieczeństwa pracowników.
Plany produkcyjne są często skomplikowane i ich realizacja wymaga rozwiązań, które maksymalnie podnoszą efektywność recyklingu, a jednocześnie nie zakłócają procesu produkcyjnego. Istotna jest zatem niezawodność odbiorów. Ale do wprowadzenia rzeczywistej zmiany jakościowej niezbędna jest współpraca. Nie dotyczy to tylko nas i naszych Klientów, musimy współpracować w całym łańcuchu - od wytwórców produktów, przez firmy gospodarujące odpadami aż po recyklerów. Taka współpraca istnieje już w przemyśle stalowym, a już wkrótce będzie możliwa także w przemyśle tworzyw sztucznych.
Recykling tworzyw sztucznych jest skomplikowany i wymaga od producentów, konsumentów i dostawców zmiany sposobu myślenia i współpracy. Warto zacząć od czterech konkretnych kroków: